O αδελφός ημών ιερομόναχος Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός έλαβε το δεύτερο βάπτισμα της μοναχικής τελειώσεως και δέχθηκε τον τελευταίο ασπασμό προ της κοινής αναστάσεως στην Μονή του Κουτλουμουσίου. Έζησε βίο δημιουργικό και πολυκύμαντο, σαν αυτόν της μονής του, βίο αφιερωμένο στην παιδεία του Γένους σε καιρούς πικρής δουλείας. Και παρά την φήμη και τα ταξίδια κράτησε για πάντα ως επώνυμο το όνομα της Μετανοίας του. Άγνωστος στους σημερινούς Έλληνες, υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της εποχής του. Άφησε ανεξίτηλο το όνομά του στην λειτουργική ζωή της Εκκλησίας με την διόρθωσι των Μηναίων. Η προσωπική του βιβλιοθήκη στην Μονή κάηκε κατά την φοβερή πυρκαϊά του 1856, που ξέσπασε σε στιγμή κρίσιμης καμπής για την πορεία του Μοναστηρίου. Ευτυχώς οι οικουμενικές διασυνδέσεις του άφησαν ένα διάσπαρτο σώμα αλληλογραφίας, από το οποίο στάθηκε δυνατή η ανασύνθεσις της προσωτπκότητάς του και η καταγραφή της ζωής και του έργου του. Γι' αυτό θεωρούμε ιστορικό γεγονός την έκδοσι της εμπεριστατωμένης σπουδής του φιλοαθωνίτου Ιερομόναχου Δημητρίου, Ο οποίος εργάσθηκε με την πολύτιμη προσωπική συμπαράσταση τον Οικουμενικού Πατριάρχου μας κυρίου Βαρθολομαίου. Η έκδοσις αυτή αποτελεί ελάχιστο φόρο τιμής προς τον Βαρθολομαίο Κουτλουμουσιανό, αλλά και πολύτιμη προσφορά στους νέους Έλληνες που αναζητούν μορφές φωτεινές. Ο Βαρθολομαίος δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ανήκει στην ζωντανή κληρονομιά του παρόντος και στην ελπίδα μας για το μέλλον. Και τούτο διότι δεν υπηρέτησε την ματαιότητα. Αγάπησε και διακόνησε ταπεινά την ευπρέπειαν τον θείου οίκου: της Μονής του, του Γένους αλλά και του κόσμου ολόκληρου. [...] (Από τον πρόλογο του καθηγουμένου Αρχιμανδρίτου Χριστοδούλου)